Trang Câu đối của Nguyễn Hữu Thăng

[Nguyễn Hữu Thăng]

Dịch câu đối chữ Hán Tết năm Ngọ:

Câu 1:
大道征途驰骏马 Đại đạo chinh đồ trì tuấn mã
高天阔地展雄才 Cao thiên khoát địa triển hùng tài


Phỏng dịch:
Đường lớn chặng dài phi tuấn mã
Trời cao đất rộng trổ anh tài

Câu 2:
民殷国富年年乐 Dân ân quốc phú niên niên lạc
马叫人欢处处春 Mã khiếu nhân hoan xứ xứ xuân

Phỏng dịch:
Nước giàu dân thịnh vui năm tháng
Ngựa hý người reo rộn tết xuân

Câu 3:
百花香溢春光艳 Bách hoa hương ích xuân quang diệm
万马啼飞国运昌 Vạn mã đề phi quốc vận xương

Phỏng dịch:
Trăm hoa hương tỏa ngày xuân đẹp
Vạn ngựa vó bay vận nước lên

Câu 4:
花放四时呈秀色 Hoa phóng tứ thời trình tú sắc
马驰万里报佳音 Mã trì vạn lý báo giai âm

Phỏng dịch:
Hoa nở bốn mùa khoe sắc thắm
Ngựa phi vạn dặm báo tin mừng

Câu 5:
骏马杨蹄嫌路短 Tuấn mã dương đề hiềm lộ đoản
雄鹰展翅觉天低 Hùng ưng triển dực giác thiên đê

Phỏng dịch:
Tuấn mã cất vó phi, đường nào cũng ngắn
Đại bàng giang cánh liệng, trời chẳng hề cao

Câu 6:
牛肥马壮山村添喜气 Ngưu phì mã tráng sơn thôn thiêm hỷ khí
人杰地灵门户沐春风 Nhân kiệt địa linh môn hộ mộc xuân phong

Phỏng dịch:
Ngựa khỏe trâu to, thôn xóm đầy niềm vui đến
Đất thiêng người giỏi, cửa nhà lộng gió xuân sang

Câu 7:
跃马迎春春风扑面 Việt mã nghênh xuân xuân phong phốc diện
抬头见喜喜气盈门 Đài đầu kiến hỷ hỷ khí doanh môn

Phỏng dịch:
Cưỡi ngựa đón gió xuân, gió xuân lộng khắp
Ngẩng đầu nhìn hạnh phúc, hạnh phúc dâng đầy

Câu 8:
花红柳绿河山壮丽门庭秀 Hoa hồng liễu lục sơn hà tráng lệ môn đình tú
国富民欢龙马奔腾日月新 Quốc phú dân hoan long mã bôn đằng nhật nguyệt tân

Phỏng dich:
Hoa đỏ liễu xanh, sông rộng non cao, xinh nhà cửa
Dân vui nước mạnh, ngựa bay rồng lượn, mới tháng ngày

Câu 9:
万里蓝天莺歌燕舞春光无限
千村绿野马叫人欢淑景有余
Vạn lý lam thiên oanh ca yến vũ xuân quang vô hạn
Thiên thôn lục dã mã khiếu nhân hoan thục cảnh hữu dư

Phỏng dịch:
Vạn dặm trời xanh, yến múa oanh ca, ánh xuân tràn bát ngát
Ngàn làng ruộng thắm, người vui ngựa hý, cảnh sắc trải mênh mông.

Câu 10
红梅争艳春光如画美 Hồng mai tranh diệm xuân quang như họa mỹ
骏马奔腾壮志比天高 Tuấn mã bôn đằng tráng chí tỷ thiên cao

Phỏng dịch:
Rực rỡ hồng mai, cảnh xuân như tranh đẹp
Tưng bừng tuấn mã, chí lớn sánh trời cao

(Xuân Giáp Ngọ - Nguyễn Hữu Thăng sưu tầm, biên dịch)

[Nguyễn Hữu Thăng]

CÂU ĐỐI VỀ ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

Trí dũng song toàn, danh tướng Võ lẫy lừng thế giới

Đức tài trọn vẹn, hào quang Văn rực rỡ sơn hà

(NHT – 15/10/2013)

[Nguyễn Hữu Thăng]

Liên tưởng đến vế ra do ông đồ Thanh Cải sưu tầm "chạm, chàng, đục...", tôi cũng mới nghĩ ra vế đối sau, mời các thi hữu đối thử:

Miệng hát đồng DAO, anh lính xuống đầm KIẾM vài bông hoa SÚNG

(Vế ra nói về sự hồn nhiên yêu đời của một anh lính trẻ, "DAO", "KIẾM", "SÚNG" là vũ khí của người lính)

Xin kính mời quý vị TH góp đối!

NHT

[Nguyễn Hữu Thăng]

Miệng hát đồng DAO, anh lính xuống đầm KIẾM vài bông hoa SÚNG (NHT)

Thân xây ô THƯỚC, đàn chim ra biển CHẠM mấy cột giàn KHOAN (NĐT)

Thước, chạm và Khoan (gỗ) là những dụng cụ của thợ mộc.

Nguyễn Đức Tùy

[TRẦN THỊ THANH LIÊM]

Miệng hát đông DAO anh lính xuống đầm KIẾM vài bông hoa SÚNG

Vế đối:

Tai nghe tiếng CUỐC lão nông lên chợ VỒ mấy ống điếu CÀY

Tôi rất thích câu đối nhưng tập mãi không được, hôm nay vào chuyên mục Câu đối đọc thấy nhiều bạn phân tích cũng vỡ vạc ra nhiều, xin được mượn ý của Lính Thuỷ sửa chút cho hợp với hoàn cảnh của lão quê post lên thử đối, LT ngại VỒ nhưng lão quê mà VỒ thì chắc mọi người cũng thông cảm. Có chỗ nào chưa được nhờ mọi người giúp đỡ. Như ý HT thì TIẾNG CUỐC chưa đối chuẩn với ĐỒNG DAO nhưng chưa tìm được từ nào thích hợp nên tạm để vậy
BXP

[VỀ MIỀN TRUNG]

Liên tưởng đến vế ra do ông đồ Thanh Cải sưu tầm "chạm, chàng, đục...", tôi cũng mới nghĩ ra vế đối sau, mời các thi hữu đối thử:

Miệng hát đồng DAO, anh lính xuống đầm KIẾM vài bông hoa SÚNG

(Vế ra nói về sự hồn nhiên yêu đời của một anh lính trẻ, "DAO", "KIẾM", "SÚNG" là vũ khí của người lính)

Xin kính mời quý vị TH góp đối!

NHT

Tay cầm thiết bảng, cụ đồ ra phố bình mấy quyển truyện tranh.

[buixuanphuong09]

Liên tưởng đến vế ra do ông đồ Thanh Cải sưu tầm "chạm, chàng, đục...", tôi cũng mới nghĩ ra vế đối sau, mời các thi hữu đối thử:

Miệng hát đồng DAO, anh lính xuống đầm KIẾM vài bông hoa SÚNG

(Vế ra nói về sự hồn nhiên yêu đời của một anh lính trẻ, "DAO", "KIẾM", "SÚNG" là vũ khí của người lính)

Xin kính mời quý vị TH góp đối!

NHT

Vế ra:

Miệng hát đông DAO anh lính xuống đầm KIÊM vài bông hoa SÚNG

Vế đối:

Tai nghe tiếng CUỐC lão nông lên chợ VỒ mấy ống điếu CÀY

BXP

[Lệ Hà]

Vế ra:

Miệng hát đông DAO anh lính xuống đầm KIÊM vài bông hoa SÚNG

Vế đối:

Tai nghe tiếng CUỐC lão nông lên chợ VỒ mấy ống điếu CÀY

BXP

Tay cầm sợi CHỈ, thợ may ngồi máy DÂY chút nhớt đít KIM
(Lệ Hà)

[Lê Đức Mẫn]

NGUYỄN HỮU THĂNG:
CÂU ĐỐI Sáng tác và dịch thuật
NHÀ XUẤT BẢN HỘI NHÀ VĂN
Hà Nội – 2018
LỜI GIỚI THIỆU
Câu đối là thể loại văn học đặc biệt, ra đời cách đây khoảng 3000 năm . Thời xa xưa, người Trung Quốc gọi câu đối là “đào phù” (桃符), sau gọi là “đối liên” (對聯). Người xưa có quan niệm: “Nếu thơ văn là tinh hoa của chữ nghĩa thì câu đối là tinh hoa của tinh hoa”.
Câu đối xuất hiện và phát triển tại Việt Nam từ lâu đời, rất phổ biến. Đến bất cứ di tích lịch sử văn hóa nào, từ cung cấm, lăng tẩm của vua chúa, đến mọi đình chùa , đền miếu, nhà thờ họ, các gia đình truyền thống… khắp các làng quê Việt Nam đều thấy câu đối chữ Hán, chữ Nôm. Ngày Tết, gia đình Việt Nam nào cũng có “câu đối đỏ” cùng với “ bánh chưng xanh…”, Trong kho tàng văn học Việt Nam suốt chiều dài lịch sử, thể loại câu đối có một vị trí đáng trân trọng.
Nghệ thuật đối thể hiện cái hay cái đẹp của phong cách thơ văn cổ, đó là sự đối xứng, hài hòa, từ ý nghĩa, từ loại, đến thanh điệu bằng trắc, nghệ thuật “chơi chữ”. v.v… Câu đối như bài thơ chỉ có 2 câu, tuy không nhiều chữ nhưng được cân nhắc chọn lọc, có kết cấu chặt chẽ, âm điệu nhịp nhàng, nhiều câu mang ý nghĩa vô cùng thâm thúy, luôn đem đến cảm giác kỳ thú. Người xưa muốn thử tài một nho sĩ xem có thông minh, tài hoa, “hay chữ” hay không, thường lấy “mời đối” làm thước đo. Những giai thoại về đối đáp của sứ thần trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi, thám hoa Giang Văn Minh… khi sang Trung Quốc đã đi vào lịch sử, tài ứng đối của các sứ thần thể hiện cả trí thông minh, vốn hiểu biết cũng như khí phách, thể diện của một dân tộc khiến triều đình phương Bắc phải nể phục. Trong lịch sử văn học Việt Nam, có rất nhiều danh sĩ học rộng tài cao, sáng tác nhiều câu đối hay nổi tiếng như Nguyễn Khuyến, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát…
Ngay từ khi còn trẻ tôi đã thích tìm hiểu và thưởng thức câu đối. Những năm gần đây, khi đã nghỉ hưu, có điều kiện và thời gian giao lưu thơ phú với bạn bè, nhất là trên trang mạng Thi đàn Việt Nam (vnthidan.com) và Đôn Thư quê mẹ (donthuqueme.com), sinh hoạt câu lạc bộ Thơ dịch Hội Nhà văn Hà Nội…, câu đối trở thành một thú chơi thường xuyên hơn của tôi, nhất là vào dịp tết âm lịch. Những câu đối sáng tác và câu đối dịch rải rác, nay tập hợp thành sách để xuất bản , mong muốn được chia sẻ với những ai quan tâm, cùng sở thích .
Chắc chắn những câu đối sáng tác và dịch thuật của tôi không tránh khỏi hạn chế, sai sót. Rất mong nhận được sự góp ý của bạn đọc.
Nguyễn Hữu Thăng

Phần I:

CÂU ĐỐI SÁNG TÁC

[Nguyễn Hữu Thăng]

Xin cảm ơn thầy Lê Đức Mẫn!
Sau đây xin giới thiệu cùng quý vị độc giả
CÂU ĐỐI SÁNG TÁC
của NHT:
CÂU ĐỐI THỜ

Tặng ngôi đình thờ phúc thần ở Hải Dương
(Sáng tác cho 1 ngôi đình ở Hải Dương, Thành hoàng là người có công với nước và tạo lập ngôi làng)

Câu 1:
立邑开基神福大
扶民护国圣恩深
(Lập ấp khai cơ Thần phúc đại
Phù dân hộ quốc Thánh ân thâm)
Dịch nghĩa:
Thành lập làng,dựng nền móng, phúc của thần lớn lao
Giúp đỡ dân , bảo vệ nước ơn thánh sâu nặng
Dịch thành câu đối Việt:
Lập ấp xây nền Thần phúc lớn
Chăm dân giúp nước Thánh ân sâu

Câu 2:
神圣功勋千古记
乡村福禄万年兴
（Thần thánh công huân thiên cổ ký
Hương thôn phúc lộc vạn niên hưng)
Dịch nghĩa:
Công lao của thần thánh nghìn năm còn ghi lại
Phúc lộc của làng thôn muôn năm hưng thịnh
Dịch thành câu đối Việt:
Công lao thần thánh lưu thiên cổ
Phúc lộc hương thôn phát muôn đời

[Nguyễn Hữu Thăng]

Tặng đình Phương Viên, thị trấn Thổ Tang,
Huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
Đình Phương Viên xây dựng từ thời Hậu Lê, thờ Đô Thống Lân Hổ Đại vương , vị tướng của Trần Hưng Đạo, có công đánh quân xâm lược Nguyên Mông xâm lược vào thế kỷ thứ 13.
.
平虏忘身功大如山千载事
为民造福恩深似海万年崇
(Bình lỗ vong thân công đại như sơn thiên tải sự
Vị dân tạo phúc ân thâm tự hải vạn niên sùng)
Dịch nghĩa:
Dẹp giặc quên thân mình công lớn như núi, nghìn năm thờ cúng
Ban phúc cho dân công ơn sâu như biển, muôn năm sùng kính.
Dịch ra câu đối Nôm:
Diệt giặc quên thân công lớn tày non ngàn đời cúng
Vì dân ban phúc ơn sâu như biển vạn năm thờ

Tặng đền Đồng Cổ ở Hà Nội
Đền Đồng Cổ thờ thần Trống Đồng, được vua Lý Thái Tông cho xây dựng vào năm 1028 tại thôn Nam, Đông Xã, Yên Thái, nay là phường Bưởi, quận Tây Hồ, TP Hà Nội. Ngôi đền chính gốc ở xã Yên Thọ, huyện Yên Định, Thanh Hóa. Tương truyền năm 1020 Thần đã giúp thái tử Phật Mã, con Lý Thái Tổ đánh thắng Chiêm Thành ở Quảng Bình; năm 1028 lại giúp Thái tử dẹp âm mưu phản loạn sau khi Lý Thái Tổ mới băng hà.

升龙千载尊神迹
铜鼓万年记圣恩
(Thăng Long thiên tải tôn thần tích
Đồng Cổ vạn niên ký thánh ân)
Dịch nghĩa:
Thăng Long nghìn năm tôn vinh tích thần
Đồng Cổ vạn năm nhớ ơn Thánh
Dịch thành câu đối Việt:
Thăng Long ngàn tuổi tôn thần tích
Đồng Cổ muôn đời nhớ thánh ân


Câu đối cho một nghĩa trang ở Thái Bình
(Một dòng họ ở Thái Bình khánh thành nghĩa trang, xin câu đối)

Câu 1:
先祖墓坟灵气旺
子孙香火孝心诚
(Tiên tổ mộ phần linh khí vượng
Tử tôn hương hoả hiếu tâm thành).
Dịch nghĩa:
Phần mộ của tổ tiên đầy khí thiêng
Cháu con hương khói thờ, lòng hiếu chân thành
Dịch thành câu đối Việt:
Ngôi mộ tổ tiên thiêng vượng khí
Khói hương con cháu hiếu thành tâm

Câu 2:
Nghĩa nặng gửi theo về chín suối
Tình sâu để lại đến ngàn thu

Câu đối ở mộ tổ họ Nguyễn Hữu làng Đông Hồ
Huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Năm 2014, họ Nguyễn Hữu ở làng Đông Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh tôn tạo mộ tổ, câu đối được khắc trên 2 cột đá trước lăng mộ.
先坟得地千秋乐
祖德齐天万古明
(Tiên phần đắc địa thiên thu lạc
Tổ đức tề thiên vạn cổ minh)
Dịch nghĩa:
Mộ tổ tiên được đất nghìn thu yên vui
Đức tổ tiên như trời cao muôn đời tỏa sáng
Dịch thành câu đối Việt:
Được đất nghìn thu vui mộ tổ
Sánh trời muôn thuở sáng ơn xưa

Hoành phi, câu đối ở miếu Trịnh Giang Kiều
Năm 2014, nhân dân bên sông Trịnh, làng Dực Liễn, xã Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng lập miếu Trịnh Giang Kiều,dựng lại tấm bia cổ ghi tạc công đức cụ tổ họ Nguyễn Hữu ở Đông Hồ từng xây dựng cây cầu đầu tiên qua sông Trịnh khoảng 300 năm trước.

Hoành phi, câu đối ngoài cửa miếu:
- Hoành phi: 郑江桥庙 TRỊNH GIANG KIỀU MIẾU
(Miếu cầu sông Trịnh)
- Câu đối ngoài cửa miếu:
山青水秀神恒助
人杰地灵福永来
(Sơn thanh thủy tú thần hằng trợ
Nhân kiệt địa linh phúc vĩnh lai)
Dịch nghĩa:
Non xanh nước biếc, nơi thần luôn trợ giúp
Người tài giỏi, đất linh thiêng, điều phúc mãi đến
Dịch thành câu đối Việt
Non xanh nước biếc thần luôn giúp
Người giỏi đất thiêng phúc mãi về

Hoành phi câu đối bên trong miếu:
- Hoành phi: 地灵人杰 ĐỊA LINH NHÂN KIỆT
(Đất thiêng người giỏi)
- Câu đối trong miếu:
郑江桥筑芳名刻
翼辇神扶大业兴
(Trịnh Giang kiều trúc phương danh khắc
Dực Liễn thần phù đại nghiệp hưng )
Dịch nghĩa:
Xây dựng cầu sông Trịnh, danh thơm khắc ghi
Thần phù trợ ở Dực Liễn, sự nghiệp lớn hưng thịnh
Dịch thành câu đối Việt:
Trịnh Giang cầu dựng danh thơm tạc
Dực Liễn thần phù nghiệp lớn hưng

[Nguyễn Hữu Thăng]

Tặng hai bạn học cũ
Đào Phong Lưu và Trần Thị Thanh Liêm
Bạn học cũ Đào Phong Lưu lên lập nghiệp ở gần Tiên Du, vùng Quan họ, Trần Thanh Liêm là Phật tử,; chùa Phật Tích ở Tiên Du có tượng Di đà nổi tiếng.

ĐÀO TIÊN sinh có ĐÀO hoa, tới TIÊN Du gặp nàng TIÊN Quan họ
TRẦN PHẬT tử không TRẦN tục, lên PHẬT Tích lạy đức PHẬT Di đà

Mời bạn học cũ Lê Quảng Ba và Đào Phong Lưu
giao lưu thơ phú

SÓNG TRẢI RỘNG trước THƯỜNG DÂN muốn nghe SÓNG hát
NGỌC TRÀN ĐẦY trong GỐM SỨ mong thấy NGỌC cười

(Câu đối chơi chữ Hán: “Quảng Ba” 广波nghĩa là “sóng trải rộng” , “Lê”黎 nghĩa là “thường dân”; “Phong Lưu” 丰琉nghĩa là “ngọc tràn đầy” , “Đào” 陶 nghĩa là “đồ gốm”)


Mừng đám cưới lấy người Tây

Tặng bạn học TRẦN THỊ THANH LIÊM có con gái, con trai lấy chồng hỏi vợ người Úc

Hạnh phúc một đôi, lương duyên nối hai bờ lục địa
Đoàn viên hai họ, tình nghĩa xuyên muôn dặm đại dương.

[Nguyễn Hữu Thăng]

Tặng gia đình cụ Nguyễn Hữu Sam
Gia đình nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam làng tranh Đông Hồ, Thuận Thành, Bắc Ninh là gia đình gốc kỳ hào, có nền nếp truyền thống nho gia.

Câu 1:
兄友弟恭， 行善行恩承 望族
父慈子孝，为仁为义 继 名家
(Huynh hữu đệ cung, hành thiện hành ân thừa vọng tộc
Phụ từ tử hiếu, vị nhân vị nghĩa kế danh gia)
Dịch nghĩa:
Anh thương yêu, em cung kính, làm việc thiện, việc ơn nghĩa theo dòng họ
Cha nhân từ, con hiếu thảo, vì nhân vì nghĩa tiếp nối gia đình danh giá
Phỏng dịch:
Em kính anh nhường, việc thiện việc ơn theo họ tộc
Cha hiền con hiếu, vì nhân vì nghĩa tiếp gia phong
(“Phụ từ tử hiếu, huynh hữu đệ cung” thuộc “ngũ luân” của Mạnh Tử, gồm “Quân huệ thần trung, phụ từ tử hiếu, huynh hữu đệ cung, phu nghĩa phụ thuận, bằng hữu hữu tín”君惠臣忠、父慈子孝、兄友弟恭� ��夫义妇顺、朋友有信 (vua ban ơn cho bầy tôi, cha hiền con hiếu, anh thương em kính, cha nghĩa mẹ thuận, bạn bè giữ tín)

Câu 2:
才智俭勤兴祖业
义仁孝顺保家风
(Tài trí kiệm cần hưng tổ nghiệp
Nghĩa nhân hiếu thuận bảo gia phong)
Dịch nghĩa:
Tài năng, trí tuệ, cần kiệm phát triển nghề tổ
Nhân nghĩa, hiếu thảo, hòa thuận gìn giữ nếp ông cha
Dịch thành câu đối:
Tài trí, kiệm cần xây nghề tổ
Nghĩa nhân, hiếu thảo giữ nếp nhà

Tặng nhà thờ chi họ
Ông Nguyễn Văn Phòng ở Thái Bình
Chi họ của đại tá Nguyễn Văn Phòng ở huyện Vũ Thư Thái Bình có truyền thống nhân đức, nhiều người tài giỏi cả văn và võ, con cháu ngày nay đa đinh, thành đạt.
Câu 1:
有德有才先租启
能文能武子孙承
(Hữu đức hữu tài tiên tổ khải
Năng văn năng vũ tử tôn thừa)
Dịch nghĩa:
Có đức có tài, bắt đầu từ tổ tiên
Giỏi văn giỏi võ, con cháu kế thừa
Dịch thành câu đối Việt:
Có đức có tài tiên tổ dựng
Giỏi văn giỏi võ cháu con theo

Câu 2:
智仁遍族先开创
槐桂满园后继传
(Trí nhân biến tộc tiên khai sáng
Hòe quế mãn viên hậu kế truyền)
Dịch nghĩa:
Có tri thức , có lòng nh
ân ái ngày xưa tổ tiên đã mở đầu
Hòe quế đầy sân (đông con trai và thành đạt) con cháu sau này tiếp nối.
Dịch ra câu đối Nôm:
Trí nhân khắp họ từng khai sáng
Hòe quế đầy sân mãi kế truyền