PDA

Xem phiên bản đầy đủ : Hò, vè, lý....



thylan
06-07-2015, 09:44 PM
HÒ, VÈ, LÝ....



Vè là một bài văn kể một chuyện đặc biệt xảy ra và ngụ ý khen chê . Bài văn làm theo thể thơ bốn chữ năm chữ lục bát, hay song thất lục bát hoặc các thể thơ biến thể. Hát những câu vè thường lấy giọng đọc lên, không chỉ đệm trên, đệm giữa, hay đệm dưới như các lối hát dân ca khác, nhưng dựa trên nhịp 2/4 Ở miền Nam, những câu vè về trái cây, các loại cá, các thứ bánh, vv... ngồi lối vè kể chuyện. Các câu vè thường bắt đầu bằng sáu chữ: Nghe vẻ nghe ve Nghe vè...


[HÒ

Hò từ chữ HÔ mà ra, có nghĩa là làm cho giọng mình mạnh hơn. Do đó, Hò thường đi đôi với việc làm nặng như kéo gỗ, chèo thuyền, đập đá. Trong lúc làm việc nặng nhọc , để quên cái mệt thể xác, ngươì dân quê thường dùng những câu hát để giải khuây . Mỗi việc làm đều có bài hát riêng, phù hợp với công việc làm. Nhưng tất cả các bài hát làm việc đều không có nhạc khí đệm theo . Nhưng hò cũng có thể hát lúc nghỉ ngơi, lúc hội hè, lúc đám tang như hò đưa linh, và có khi dính liền với một vùng nào đó như hò Nghệ An, hò Thanh Hóa, hò Sông Mã, hò Đồng Tháp...




Miền Nam có rất nhiều điệu hò và lý. Những bài nào không thuộc vào hò thì là lý. Có nhiều điệu Lý. Lý là những điệu hát dân gian từ vùng Bình Trị Thiên vào tới miền Nam, vùng đồng bằng sông Cửu Long. Hơn 200 bài Lý đã được thu thập ở miền Nam. Nhạc điệu dựa trên thang âm ngũ cung miền Nam (do-mi-fa-sol-lađo, dây oán) thêm vào những tiếng luyến láy, tiếng đệm làm cho làn điệu thêm phong phú, và tiết tấu thường là nhịp đôi (2/4 hay 4/4). Người dân miền Nam đặt tên cho các điệu lý dựa trên tên thú vật (Lý con mèo, Lý khỉ đột, Lý con nhái, Lý con cua, Lý con sáo, Lý con quạ, Lý con nhạn, Lý con kiến, Lý con thằn lằn, Lý chim khuyên, Lý con trâu, Lý con cúm núm, Lý chuồn chuồn, Lý ngựa ô, Lý quạ kêu, vv...), tên cây cỏ (Lý bông sen, Lý bông lựu, Lý cây khế, Lý bắp non, Lý bụi chuối, Lý lựu lê, Lý cây chanh, Lý mù u) , tên các món ăn (Lý bánh ít, Lý bánh canh, Lý dĩa bánh bò, Lý ăn giỗ, Lý bánh tráng - có lẽ người miền Nam thích ăn uống), hay tên phong cảnh (Lý cảnh chùa, Lý quán rượu)...
(sưu tầm)

thylan
06-07-2015, 09:47 PM
Vè Cái Chợ

Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè cái chợ
Sớm mơi xách rổ
Đi giáp 1 vòng...
Hàng hoá mênh mông
Kêu là cái chợ Lớn
Thiên hạ phát ớn
Là cái chợ Bình Đông
Ấm bụng no lòng
Kêu bằng chợ Gạo
Thiệt là huyên náo
Là cái chợ Bến Thành
Xúm nhau giựt giành
Là chợ Bến Tranh
Ăn ở hiền lành
Đi chợ Thủ Đức
Tối mò như mực
Là cái chợ Gò Đen
Cẳng bước không quen
Kêu bằng chợ Gò Vấp
Chẳng lo đèn tắt
Đi chợ Gò Dầu
Sợ má đợi lâu
Đi chợ Bà Quẹo
Không trì cũng kéo
Là cái chợ Bến Tre
Chợ mà vắng hoe
Kêu bằng Chợ Đuổi
Ăn mặn như muối
Là cái chợ Cầu Kho
Nấu nướng khỏi lo
Là chợ Xóm Củi
Coi chừng lửa khói
Là cái chợ Lái Thiêu
Vắng mà thì nó kêu
Là chợ Bến Nghé
Ai mà đau khổ
Đi chợ Cầu Duyên
Gục xuống gục lên
Kêu bằng cái chợ ế
Đạp nhằm quỵ té
Là chợ Cần Chông
Rượt chạy lòng vòng
Là cái chợ chồm hổm
Làm ăn mà yên ổn
Là chợ Biên Hòa
Hay hát dân ca
Là chợ Phước Lý
Toàn là thi sĩ
Là cái chợ Cần Thơ
Nó cắn ơ hờ
Là cái chợ Rạch Kiến
Vừa nói vừa nghiến
Là chợ Cái Răng
Ăn uống lăng xăng
Không đâu bằng chợ Quán
Người ưa bàn tán
Thì ra chợ Bùng Binh
Không dính trong mình
Kêu chợ Cần Giuộc
Muốn gặp Trời Phật
Thì đi chợ Long Qua
Phơi lúa mau khô
Thì đi chợ Đệm
Rờ êm như nệm
Là cái chợ Sài Gòn
Đàn bà chết chồng
Thì xuống chợ Rạch Giá
Không ăn thịt cá
Thì ra chợ Hà Tiên
Cho người tới biên
Thì là chợ Bến Thuế
Tướng,sĩ, xe, pháo
Là cái chợ Bàn Cờ
Vợ bỏ bơ vơ
Là chợ Cầu Ông Lãnh
Người nào cũng bảnh
Là chợ cá Quỳnh
Khỏi lo bần cùng
Là chợ Phú Quới
Chưa đi mà tới
Là chợ Cà Mau
Chẳng được ngọt ngào
Là chợ Đà Lạt
Ngứa gãi xột xoạt
Là chợ Hóc Môn
Nghe kêu hết hồn
Là chợ Trà Cú
Xe chạy ngấc ngư
Là chợ Gò Công
Đi giáp một vòng
Cũng chưa hết chợ
Thiệt là đáng sợ
Là cái chợ trời...
(st)

thylan
06-07-2015, 09:48 PM
Vè rau

Nghe vẻ nghe ve
nghe vè các rau.
Thứ ở hỗn hào,
Là rau ngành ngạnh.
Trong lòng không chánh,
Vốn thiệt rau lang.
Đất ruộng bò ngang,
Là rau muống biển.
Quan đòi thầy kiện
Bình bát nấu canh.
Ăn hơi tanh tanh,
Là rau dấp cá.
Có cha có mẹ,
Rau má mọc bờ.
Thò tay sợ dơ,
Nó là rau nhớt.
Rau cay như ớt,
Vốn thiệt rau răm.
Sống trước ngàn năm,
Là rau vạn thọ.
Tánh hay sợ nợ,
Vốn thiệt rau co.
Làng hiếp chẳng cho,
Nó là rau húng.
Lên chùa mà cúng,
Vốn thiệt hành hương.
Giục ngựa buông cương,
Là rau mã đề...
(st)

thylan
06-07-2015, 09:49 PM
VÈ CON TRAI

Ve vẻ vè ve
Nghe vè có ... mụn
Mụn bọc mụn cám
Đua nhau tranh tài
Thương lắm anh hai
Suốt ngày phải nặn.
Ve vẻ vè ve
Nghe vè chàng ngốc
Lốc cốc theo đuôi
Giả làm người lớn
Đi đường lạng lách
Sớm chầu diêm vương
Ve vẻ vè ve
Nghe vè phát ớn (fashion)
Giống cái gã điên
Dancing - làm mốt
Đầu tóc Đại Hàn
Y chang tổ quạ
Ve vẻ vè ve
Nghe vè chàng khóc
Hu hu mít ướt
Tội nghiệp quá chừng
Chàng rống một hơi
Cả làng chạy trốn
Ôi chao con trai
Thiệt là khủng khiếp .
(st)

thylan
06-07-2015, 09:55 PM
Thơ Vè nói ngược - dân gian (Tuyển tập)

Bước sang tháng sáu giá chân
Tháng chạp nằm trần bức đổ mồ hôi
Con chuột kéo cày lồi lồi
Con trâu bốc gạo vào ngồi trong nong
Vườn rộng thì thả rau rong
Ao sâu giữa đồng, vãi cải làm dưa
Đàn bò đi tắm đến trưa
Một đàn con vịt đi bừa ruộng nương
Voi kia nằm ở gậm giường
Cóc kia đánh giặc bốn phương nhọc nhằn
Chuồn chuồn thấy cám liền ăn
Lợn kia thấy cám nhọc nhằn bay qua
Bao giờ cho đến tháng ba
Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng
Hùm nằm cho lợn liếm lông
Một chục quả hồng nuốt lão tám mươi
Nắm xôi nuốt trẻ lên mười
Con gà, nậm rượu nuốt người lao đao
Lươn nằm cho trúm bò vào
Một đàn cào cào đuổi bắt cá rô
Thóc giống đuổi chuột trong bồ
Một trăm lá mạ đuổi vồ con trâu
Chim chích cắn cổ diều hâu
Gà con tha quạ biết đâu mà tìm
Gà con đuổi đánh diều hâu
Chim ry đuổi đánh vỡ đầu bồ nông
Thóc gạo đuổi chuột trong bồ
Đòng đong cân cấn đuổi cò ngoài ao
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè nói ngược
Ngựa đua dưới nước
Tàu chạy trên bờ
Lên núi đặt lờ
Xuống sông đốncủi
Gà cồ hay ủi
Heo nái hay bươi
Nước kém ba mươi
Mồng mười nước nhảy
Ghe nổi thì đẩy
Ghe cạn thì chèo
Mấy chú nhà nghèo
Cho vay bạc nợ
Nhà giàu nhà có
Thiếu trước hụt sau
Đòn xóc bổ cau
Dao bầu cắt lúa
May quần bằng búa
Bửa củi bằng kim
Ve vẻ vè ve
Cái vè nói ngược
Non cao đầy nước
Đáy biển đầy cây
Dưới đất lắm mây
Trên trời lắm cỏ
Người thì có mỏ
Chim thì có mồm
Thẳng như lưng tôm
Cong như cán cuốc
Thơm nhất là ruốc
Hôi nhất là hương
Đặc như ống bương
Rỗng như ruột gỗ
Chó thì hay mổ
Gà hay liếm la
Xù xì quả cà
Trơn như quả mít
Meo meo là vịt
Quạc quạc là mèo
Trâu thì hay trèo
Sóc thì lội nước
Rắn thì hay bước
Voi thì hay bò
Ngắn như cổ cò
Dài như cổ vịt
Đỏ như quả quýt
Vàng như quả hồng
Cao tồng ngồng như chim tu hú
Lùn lụ khụ như chim bồ nông
Hay chạy lon ton là gà mới nở
Cái mặt hay đỏ là con gà mào
Hay bơi dưới ao mẹ con nhà vịt
Hay la hay hét là con bồ chao
Hay bay hay nhào mẹ con bói cá
Tiếng con chim ri
Gọi dì gọi cậu
Tiếng con sáo sậu
Gọi cậu gọi cô
Tiếng con cồ cồ
Gọi cô gọi chú
Tiếng con tu hú
Gọi chú gọi dì
Mau mau tỉnh dậy
Mà đi ra đồng
Bới đất tìm chim
Sư chùa gian ác
Què đi công tác
Lác lái máy bay
Cụt tay đào hầm
Thằng câm gọi điện
Chị điếc nghe đài
Ông móm nhai xương
Bà mù đọc báo
Mùa hè chết cóng
Nước nóng đóng băng
Tìm chim dưới nước
Ban phước cho cha
Rùa chạy lăng xăng
Thỏ bò nhúc nhích
Model phục phịch
Bà chửa có eo
Heo thích leo trèo
Mèo thương chuột lắm!
Giữa đêm có nắng
Trưa trời đầy sao
Yêu thì mày-tao
Ghét thì ấy-tớ
Vua làm thằng ở
Thị Nở hoa khôi
Thợ xây thì phá
Cá nhảy bằng chân
Vạn lý thì gần
Nhà bên xa cách
Chuông kêu tí tách
Vải rách ầm trời
Ve vẻ vè ve
Nghe vè nói ngược
Cái lược quyét nhà
Chổi bà chải tóc
Cụ già đi học
Cháu bé ngồi nhà
Gà mẹ đẻ con
Lợn sề ấp trứng
Em bé cao hứng
Hát ca cải lương
Nghệ sỹ thân thương
Khóc đòi ty mẹ
Củ hành củ hẹ
To bằng bình vôi
Quả mít chín rồi
Bé bằng hạt bưởi
Tất ta tất tưởi
Khen là ung dung
Ăn nói lung tunng
Khen là điềm đạm
Mưa nhiều bị hạn
Nắng cháy đầm lầy
Bong bóng thì chìm
Gỗ lim thì nổi
Đào ao bằng chổi
Quét nhà bằng mai
Hòn đá dẻo dai
Cục xôi rắn chắc
Gan lợn thì đắng
Bồ hòn thì bùi
Hương hoa thì hôi
Nhất thơm thì cú
Đàn ông to vú
Đàn bà rậm râu
Hay sủa thì trâu
Hay cày thì chó
Người thì có mỏ
Chim thì có mồm
Thẳng như lưng tôm
Cong như cán cuốc
Thơm nhất là ruốc
Hôi nhất là hương
Đặc như ống bương
Rỗng như ruột gỗ
Chó thì hay mổ
Gà thì liếm la
Xù xì quả cà
Nhẵn như quả mít
Meo meo là vịt
Quạc quạc là mèo
Trâu thì hay trèo
Sóc thì lội nước
Rắn thì hay bước
Voi thì hay bò
Ngắn như cổ cò
Dài như cổ vịt
Đỏ như quả quýt
Vàng như quả hồng
Nghe vẻ nghe ve, nghe vè nói ngược
Voi tượng đi dưới nước thuyền bè đi trên bờ
Trên núi đặt lờ, dưới sông bửa củi
Gà cồ hay ủi, heo nái hay bươi
Mùng mười nước chảy, ghe nhẹ thì đẩy
ghe nặng thì chèo
Bớ chú nhà nghèo, cho vay bạc nợ
Có chú nhà rách, cầm vách bửa cau
Tiêm trầu bằng bột, gói bánh bằng voi
Giả gạo bằng nồi, nấu cơm bằng cối
Bữa rằm trời tối, mùng 1 sáng trăng
Con nít rụng răng, bà già mới mọc

thylan
13-07-2019, 07:32 PM
VÈ BÔNG HOA

Tháng giêng nắng lắm,
Nước biển mặn mòi.
Vác mai đi xoi,
Là bông hoa giếng.
Hay bay hay liệng,
Là hoa chim chim.
Xuống biển mà chìm,
Là bông hoa đá.
Bầu bạn cùng cá,
Là đá san hô.
Hỏi Hán qua Hồ,
Là bông hoa sứ.
Gìn lòng nắm giữ,
Là hoa từ bi.
Ăn ở theo thì,
Là hoa bầu ngọt.
Thương ai chua xót,
Là hoa sầu đâu.
Có sông không cầu,
Là hoa nàng cách.
Đi mà đụng vách,
Là hoa mù u.
Cạo đầu đi tu,
Là bông hoa bụt.
Khói lên nghi ngút,
Là hoa hắc hương.
Nước chảy dầm đường,
Là hoa mồng tơi.
Rủ nhau đi cưới,
Là hoa bông dâu.
Nước chảy rạch sâu,
Là hoa muống biển.
Rủ nhau đi kiện,
Là hoa mít nài.
Gái mà theo trai,
Là hoa phát nhũ.
Đêm nằm không ngủ,
Là hoa nở ngày.
Ban chẳng lìa cành,
Là bông hoa cúc.
Nhập giang tuỳ khúc,
Là bông hoa chìu.
Ở mà lo nghèo,
Là hoa đu đủ.
Đi theo cậu chủ,
Là hoa mầng quân.
Đánh bạc cố quần,
Là bông hoa ngỗ.
Ngồi mà choán chỗ,
Là hoa dành dành.
Giận chẳng đua tranh,
Là bông hoa ngải.
Bắt đi tha lại,
Là hoa phù dung.
Ăn ở theo đường,
Là bông hoa thị.
Theo mẹ bán bí,
Là hoa hanh hao.

ST

thylan
13-07-2019, 07:34 PM
VÈ TRÁI CÂY

Thứ nhất đầu đàn
Là trái đu đủ
Xẻ ra dính mủ
Là trái mít ướt
Cái đầu xương xước
Giống nó trái thơm
Cái đầu chôm bôm
Là trái bắp nấu
Rủ nhau làm xấu
Là cà dái dê
Giống nó gãi mê
Là trái mắt mèo
Khoanh tay lo nghèo
Là trái bần ổi
Qua sông không lội
Là trái mãng cầu
Trong ruột sầu âu
Ấy là trái cách
Trong bụng ọc ạch
Là trái dừa sim
Để lâu thâm kim
Là trái chuối sứ
Tòng tam, tụ tứ
Là trái dưa gan
Ở đất Miên, Man
Là trái bí rợ
Mẹ sai đi chợ
Ấy thiệt trái dâu
Giống ở ao sâu
Là trái bông súng ?
Trái phải nên cúng
Là trái bồ đề
Mẹ kêu không về
Ngồi đâu trái trú
Cái đầu xù xụ
Là trái dà hôi
Gỡ vỏ mà coi
Là trái mướp xác
Người ta chà xát
Vốn thiệt trái chanh
Nhỏ muốn là anh
Là điều lộn hột
Bất tử không lột
Là trái chối tiêu...

ST